صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
مقدمه 69
كسر أصنام الجاهلية
انجام اعمال وعبادات واجراى حدود واصلاح وارشاد تبهكاران وستمكاران وبالآخرة اجراى سياسات وحفظ نظام اجتماعات است . مقصود از شريعت باطني عملي ، تهذيب باطن است از زشتيها وتاريكيهاى باطني وتصفيهء آن از صفات حيواني شهوى وغضبى . ومقصود از شريعت باطني علمي ، تهذيب جنبهء عالي نفس وقوّهء عقلي از اعتقادات فاسد است ، كه نشئت يافته از جهل وناداني است . وبالآخرة ، غايت قصواى همه سياقت وهدايت خلق به جوار خداى متعال است . بعنوان « تتميم » خاطرنشان مىسازد كه چون غرض اصلى از وضع نواميس وشرايع الهى هدايت خلق ورساندن آنها به معرفت ذات أو ورها ساختن از صفات نكوهيده وناپسند است ، لذا در أصول شرايع حقّه وأديان الهى نبايد خلافي باشد وبه معظم أوامر ونواهى نيز نبايد نسخى عارض گردد . بنابرين ، اختلافات واقع ميان متكلّمان وفقيهان در أصول وأركان وكلّيّات احكام - نه در تفريعات وأمور جزئي كه امكان تغيّر دارند - از قصور سعى آنها در طلب حقايق وعدم دخولشان در هر بابى از راه وجهت آن است . زيرا راه تحصيل يقين در كشف حقايق ديني ورموز نبوي ، نه از جهت أبحاث كلامي ومجادلات ، بلكه از جهت تحصيل علوم باطني كشفى وترك مأنوسات طبيعي ورفض ملايمات دنياوى است . در پايان با عنوان « زيادت ايضاح » در اين مقام توضيح بيشترى مىدهد كه راه . أكثر أهل كلام كه مورد پسند وخوشايند تودهء مردم واقع شده ، راه درستى نيست وبه غايت اخروى منتهى نمىشود ، اگر چه كسى سألها وقرنها خود را سرگرم آن نمايد . فصل هفتم در بيان غرض از افعال واعمال انساني وغايت عبادات وطاعات شرعي وتسجيل وتأييد اين نكته است كه علمي كه سبب حصول حقيقت كمال براي انسان است وانسان بدان وسيله بر اقران وأمثال تفوّق مىيابد وفضائل نفسانيش به حدّ كمال مىرسد وبه غايت مقامات عقلي نائل مىگردد ، علم به أمور الهى ومعارف